Planeta Mepli 3/2026, strona 71
Eurogry i ameritrash — dwie szkoły projektowania gier
Dwie szkoły projektowania gier
„W świecie gier planszowych podział na »euro« i »amerykańskie« (często nazywane ameritrash) funkcjonuje od lat jako planszówkowy mit założycielski” – od tego zdania Kornelia Szpak zaczyna esej z podtytułem „Jak Europa nauczyła nas liczyć punkty, a Ameryka przegrywać z honorem”. Euro bywa oskarżane o bycie „suchym” i „o liczeniu punktów za wszystko”, a gry amerykańskie kojarzą się z plastikiem i kostką, „która jednym rzutem potrafi zniszczyć godzinę planowania”.
Autorka pokazuje, że podział nie wziął się z gustu, ale z dwóch różnych kultur projektowania. Eurogry narodziły się z potrzeby kontroli: w latach 80. i 90. projektanci zaczęli pytać, „co by było, gdyby gracz przegrywał dlatego, że podjął złą decyzję, a nie dlatego, że kostka była bezlitosna?”. Interakcja przestała polegać na ataku, a zaczęła na blokowaniu. Tak ukształtowały się fundamenty euro: brak gracza odpadającego z rozgrywki, minimalna losowość i mechaniki nagradzające konsekwencję.
Po drugiej stronie Atlantyku planszówki rozwijały się inaczej, zakorzenione w narracji i spektaklu. „Losowość nie była problemem, lecz narzędziem budowania napięcia. Rzut kostką mógł zadecydować o losach całej partii – i właśnie o to chodziło”. Ameritrash nie bał się eliminacji graczy ani dramatycznych zwrotów akcji, bo przegrana nie musiała boleć – liczyła się opowieść.
Sedno tekstu jest w tym, co stało się później. Okazało się, że „czysta optymalizacja bez emocji bywa jałowa, a sama narracja bez kontroli potrafi frustrować”, więc projektanci zaczęli podglądać siebie nawzajem. „Bo najlepsze planszówki nie pytają, skąd jesteś” – pytają tylko, jaką decyzję podejmiesz teraz.
- eurogry a ameritrash
- style gier planszowych
- historia gier planszowych
- worker placement
- jaką grę wybrać