Szaber w RPG — zbieractwo i ekwipunek na sesji

Każdy Mistrz Gry zna tę specyficzną ciszę, która zapada tuż po ostatnim ciosie w epickim starciu. „To taka »cisza operacyjna«. Moment, w którym gracze, niczym swoista ekipa sprzątająca lub rzeczoznawcy majątkowi, ruszają do metodycznego przeczesywania zwłok, skrzyń, a nawet – ku rozpaczy prowadzącego – elementów architektury”. Adam Ponikiewski otwiera tym obrazem pierwszą część cyklu o zbieractwie w grach fabularnych.

U podstaw leży system gratyfikacji z gier komputerowych, w których „zostaliśmy niejako wytresowani do podnoszenia wszystkiego, co nie jest przytwierdzone do podłoża”. Na gruncie stołowym rodzi to zjawisko, które autor nazywa roboczo „przyda-się-izmem”: stary zardzewiały klucz z kieszeni strażnika to obietnica otwarcia jeszcze nieznalezionych drzwi, a pusta fiolka to naczynie na krew smoka, której alchemik może zażądać za dziesięć sesji. Powstaje kontrakt narracyjny – jeśli Mistrz Gry o czymś wspomniał, to znaczy, że jest to ważne – i drużyny „zamieniają się w objazdowe składowiska złomu”.

Tekst pokazuje obie strony. Dla gracza każdy przedmiot to dodatkowa opcja taktyczna, dla prowadzącego balast, który rozmywa powagę opowieści: „kiedy bohater, który właśnie uratował wioskę przed zagładą, zaczyna negocjować cenę za pęknięty kocioł i pęk zbutwiałych lin, patos sceny nieuchronnie wyparowuje”. Wszystko zależy jednak od settingu. W high fantasy jak Dungeons & Dragons czy Pathfinder szaber jest wpisany w DNA systemu, bo eksploracja lochów to forma pracy zarobkowej – problem zaczyna się przy setkach goblińskich krótkich mieczy. W postapo (Neuroshima, Fallout) zbieranie puszek i drutu kolczastego jest elementem immersji, „bo w świecie stworzonym ze śmieci śmieci mają wartość”. W horrorze zbieractwo bywa desperacją: profesor archeologii biega po Arkham z gaśnicą, starym sztućcem i kanistrem benzyny.

Osobno omówione są mechaniki: skrupulatne liczenie wagi (realistyczne, ale „kosztem takiego realizmu jest zabicie płynności rozgrywki”), sloty (miecz zajmuje jeden, zbroja trzy, worek mąki dwa), obciążenie narracyjne, w którym tysiąc sztuk złota jeszcze ujdzie, ale trzynaście mieczy na plecach oznacza test skoku z utrudnieniem, oraz rzut na zasoby. Recepta nie jest zakazem: „niech przeszukiwanie pobojowiska zajmuje te 20 minut, które wrogie patrole mogą wykorzystać na dotarcie na miejsce”.