Planeta Mepli logo
pobierz magazyn kategorie nasz zespół współpraca kontakt
Planeta Mepli na Facebooku Planeta Mepli na Instagramie Wesprzyj Planetę Mepli na Suppi
Pobierz magazyn / Numer 6/2025

Planeta Mepli 6/2025, strona 62

Historia kart do gry – skąd pik, trefl, kier i karo

Skąd wzięły się pik, trefl, kier i karo

„Karty do gry. Ot, 52 zadrukowane kawałki papieru” – od tego zdania Paweł Ciuła zaczyna podróż kilka wieków w przeszłość. Że karty powstały w Chinach, nikogo nie zdziwi. Trudniejsze pytanie brzmi: kiedy i jak trafiły do Europy? Odpowiedź jest dość precyzyjna: około 1371 roku w katalońskim zapisku pojawia się wzmianka o grze w naip, a pięć lat później Florencja wprowadza jej zakaz.

Tekst po kolei rozbiera popularne legendy. Karty nie przyjechały z Marco Polo, który wrócił do Wenecji w 1295 roku, ani z krzyżowcami – ostatnia duża krucjata skończyła się w 1270 roku – bo wzmianki pojawiłyby się wcześniej. Nieprawdopodobna jest też teoria o Romach, którzy w Europie Zachodniej pojawili się dopiero na początku XV wieku. Najbardziej prawdopodobna hipoteza: karty dotarły przez Półwysep Iberyjski albo szlakami kupieckimi przez Wenecję.

Pierwsze europejskie talie wzorowano prawdopodobnie na talii mameluckiej, w której kolory tworzyły miecze, kije, kielichy i monety – dziś kojarzone głównie z tarotem. W średniowieczu odczytano je jako metaforę czterech klas społecznych. Potem przyszły eksperymenty: talie po 48 kart, 36 (talia polska), 56, a nawet zestawy z pięcioma kolorami; Hiszpanie rezygnowali z dziesiątki, Niemcy z asa, a typ szwajcarski miał tarcze, kwiaty, żołędzie i dzwonki janczarskie.

Reszta historii to czysty pragmatyzm. Około 1480 roku „pewien łebski Francuz” wpadł na pomysł hurtowej produkcji na prasie drukarskiej, a skoro drewniana matryca szybko się ścierała, kolory uproszczono do figur geometrycznych – tak powstały pik, trefl, kier i karo, malowane czerwienią i czernią, bo te farby były najtańsze. Ozdobny as pik to ślad angielskiego podatku z 1711 roku. Legendę o asie wywyższonym przez rewolucję francuską autor obala: w wiście as już był najwyższy.

Czytaj od strony 62 Pobierz PDF
  • historia kart do gry
  • talia mamelucka
  • symbole pik trefl kier karo
  • skąd wziął się joker
  • karty polskie wyżnik i niżnik
← Poprzedni artykuł Razem przeciw grze Następny artykuł → RPG
Okładka Planeta Mepli 6/2025

Pozostałe w numerze

  1. s. 8 Planeta Mepli poleca
  2. s. 14 Premiery grudniowe
  3. s. 18 Planszówkowe wydarzenia – grudzień 2025
  4. s. 20 All on Board
  5. s. 22 Kajko i Kokosz
  6. s. 26 Nowa Ziemia
  7. s. 31 Stranger Things
  8. s. 33 Biały Zamek Duel
  9. s. 36 Bohema
  10. s. 39 Naishi
  11. s. 41 Dirt & Dust
  12. s. 45 Kury
  13. s. 47 21 gier
  14. s. 53 Prototypy
  15. s. 56 Problemy graczy
  16. s. 59 Razem przeciw grze
  17. s. 65 RPG
  18. s. 68 Na szlaku

© 2025–2026 Planeta Mepli

Polityka cookies

Cookies na Planecie Mepli

Używamy cookies niezbędnych do działania strony, a za Twoją zgodą także statystycznych (Google Analytics), żeby wiedzieć, co czytacie najchętniej. Zgodę zmienisz w każdej chwili — szczegóły w polityce cookies.