Redakcja instrukcji do gry planszowej — jak to wygląda

„– Ale to tylko kilka stron, ile to może zająć? – Czyli poprawiasz przecinki i literówki, tak? – Ileee?!” To trzy reakcje, które Katarzyna Kukla słyszy najczęściej, gdy zaczyna opowiadać o redagowaniu instrukcji do gry planszowej. „I nie ma się czemu dziwić – dopóki ktoś sam nie wpadnie po kostki w meandry faz, ikon i wyjątków, trudno uwierzyć, jak złożony to proces.” Artykuł opisuje konkretny etap: pracę z gotową, autorską wersją instrukcji, gdy zasady są już opracowane i ubrane w słowa, a redaktor zadaje jedno pytanie – czy na podstawie tego tekstu da się zrozumieć, jak grać.

Instrukcja to specyficzny rodzaj tekstu: „nie musi być piękna ani poetycka – ma być przede wszystkim zrozumiała”. Autorka sprawdza więc spójność terminów i kolejność informacji, bo nawet jeśli mechanika działa świetnie, sam opis reguły może wprowadzać gracza w błąd. Zdarza się, że instrukcja „przypomina myślowy notatnik autora – dużo treści, ale mało porządku”, z regułami rozsianymi po całym tekście i przykładami wyprzedzającymi zasady, których dotyczą. Wtedy przesuwa fragmenty, skraca, rozbija na sekcje, czasem sugeruje zupełnie inną kolejność.

Najbardziej konkretny fragment dotyczy precyzji. Nie „należy rozpatrzyć efekt karty zgodnie z jej treścią”, lecz „wykonaj efekt opisany na karcie”. Nie „jeżeli spełnione są odpowiednie warunki aktywacji”, lecz „jeśli masz co najmniej 3 znaczniki many”. Jeśli w jednym miejscu pada „gracz dobiera kartę”, nie przeskakujemy nagle do „dociągnij kartę” ani „pobierz jedną kartę”. Tekst wyjaśnia też różnicę, którą wiele osób myli: korekta – literówki, przecinki, ortografia – to osobny, końcowy etap, a redakcja to porządkowanie struktury, doprecyzowywanie zasad, ujednolicanie terminologii i sugestie wizualne, na przykład tabelka zamiast akapitu. Jednym z ostatnich kroków jest czytanie próbne: lektura instrukcji tak, jakby to był pierwszy kontakt z grą.

Jest też odpowiedź na pytanie, które „pada zawsze”: ile to kosztuje. Stawki zależą od długości tekstu, jego jakości wyjściowej i zakresu prac, ale w praktyce to zazwyczaj kilkaset złotych, a nad siedmio- czy dziesięciostronicową instrukcją autorka pracuje kilkanaście godzin. „Nie bez powodu mówi się, że instrukcja to serce gry. A serce trzeba traktować z uwagą.” Najlepiej wychodzi, gdy redakcja jest grą kooperacyjną z autorem: wspólny cel, różne kompetencje i jedna dobra instrukcja na końcu – „bo choć nikt nie gra dla instrukcji, to wszyscy grają z instrukcją”.